Nghị định 104/2026/NĐ-CP: Bước chuyển lớn trong quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Nghị định 104/2026/NĐ-CP: Bước chuyển lớn trong quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước:
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về tài chính công tại Việt Nam đang có những bước chuyển mạnh mẽ, việc ban hành Nghị định 104/2026/NĐ-CP được xem là một dấu mốc quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước. So với Nghị định 98/2025/NĐ-CP trước đó, văn bản mới không chỉ mang tính kế thừa mà còn thể hiện rõ sự nâng cấp toàn diện cả về phạm vi điều chỉnh, tư duy quản lý và mức độ đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.

Trước hết, xét về mối quan hệ giữa hai nghị định, có thể khẳng định Nghị định 104/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm thay thế hoàn toàn Nghị định 98/2025/NĐ-CP. Cả hai đều hướng tới mục tiêu chung là quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán chi thường xuyên đối với các nhiệm vụ không thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn. Tuy nhiên, nếu Nghị định 98 chỉ đóng vai trò là khung pháp lý cơ bản thì Nghị định 104 lại mở rộng và hoàn thiện khung này theo hướng toàn diện hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và sự thay đổi của hệ thống luật mới, đặc biệt là Luật Ngân sách nhà nước 2025.

Điểm thay đổi nổi bật và có ý nghĩa lớn nhất của Nghị định 104/2026 chính là việc mở rộng phạm vi điều chỉnh. Trước đây, Nghị định 98/2025 chủ yếu tập trung vào các hoạt động mang tính vận hành như mua sắm tài sản, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp hoặc thuê dịch vụ. Những nội dung này về bản chất phục vụ trực tiếp cho hoạt động thường xuyên của cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, sang Nghị định 104/2026, phạm vi đã được mở rộng đáng kể khi bổ sung hàng loạt nhiệm vụ vốn trước đây chưa được quy định rõ hoặc nằm rải rác ở các văn bản khác.

Cụ thể, nghị định mới đã đưa vào phạm vi chi thường xuyên các nội dung như công tác giải phóng mặt bằng, bao gồm bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; các chi phí chuẩn bị dự án ODA và vốn vay ưu đãi; các hoạt động chuẩn bị đầu tư như lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo tiền khả thi, chủ trương đầu tư; cũng như các hoạt động quy hoạch. Việc mở rộng này cho thấy một thay đổi lớn trong tư duy quản lý, khi nhiều hoạt động mang tính “tiền đầu tư” đã được linh hoạt cho phép sử dụng nguồn chi thường xuyên, từ đó giúp các cơ quan chủ động hơn trong việc chuẩn bị và triển khai dự án.

Mặc dù có nhiều điểm mới, Nghị định 104/2026 vẫn giữ lại những nguyên tắc cốt lõi của Nghị định 98/2025 nhằm đảm bảo tính ổn định của hệ thống pháp lý. Một trong những nội dung quan trọng được duy trì là giới hạn chi thường xuyên cho các nhiệm vụ xây dựng, với mức tối đa không quá 20 tỷ đồng cho mỗi nhiệm vụ. Đây là ranh giới quan trọng để phân định giữa chi thường xuyên và chi đầu tư công, tránh tình trạng lạm dụng hoặc “lách luật” trong bố trí nguồn vốn.

Bên cạnh đó, quy định về thẩm quyền phê duyệt mua sắm tài sản cũng cơ bản được giữ nguyên với các ngưỡng phân cấp rõ ràng. Tuy nhiên, Nghị định 104 đã bổ sung chi tiết hơn về quy trình, đặc biệt là việc lấy ý kiến của các cơ quan liên quan như Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ đối với các nhiệm vụ có quy mô lớn. Đồng thời, nguyên tắc không trùng lặp giữa chi thường xuyên và kế hoạch đầu tư công trung hạn tiếp tục được nhấn mạnh như một yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

Một điểm đáng chú ý khác của Nghị định 104/2026 là sự đồng bộ cao với các luật mới ban hành hoặc sửa đổi gần đây như Luật Đất đai 2024, Luật Xây dựng 2025 và Luật Quy hoạch 2025. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu xung đột pháp lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai trong thực tế. Đồng thời, nghị định mới cũng mở rộng phạm vi áp dụng đối với các lĩnh vực đặc thù như quốc phòng, an ninh và đối ngoại – những lĩnh vực trước đây không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 98.

Không dừng lại ở đó, Nghị định 104/2026 còn thể hiện rõ định hướng thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong quản lý tài chính công. Việc cho phép áp dụng các cơ chế linh hoạt hơn khi có quy định thuận lợi từ pháp luật về khoa học và công nghệ đã mở ra khả năng áp dụng các mô hình mới, đặc biệt trong bối cảnh phát triển công nghệ và kinh tế số hiện nay.

Tổng thể, có thể nhận định rằng việc ban hành Nghị định 104/2026/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là thay thế một văn bản cũ mà còn là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về chi thường xuyên ngân sách nhà nước. Nghị định này đã hợp nhất nhiều nội dung phân tán, mở rộng phạm vi điều chỉnh và tạo ra một hành lang pháp lý linh hoạt, đồng bộ và hiện đại hơn. Qua đó, các cơ quan, đơn vị có thêm công cụ và cơ sở pháp lý rõ ràng để triển khai công tác lập dự toán và sử dụng ngân sách một cách hiệu quả, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ VÀ TƯ VẤN MSC
Chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn đấu thầu, mua sắm công và pháp lý dự án

• 📞 Hotline: 0968 724 427
• 🏢 Mã số doanh nghiệp: 0111147819
• 🌐 Website: mscvn.vn

Author: Bùi Thế Anh